Mo sáhttá muitalusaid ja máidnasiid ávkkástallat sámegiela oahpahusas ja muđui oahpahusas
Muitalusaid ja máidnasiid sáhttá iešguđet láhkái ávkkástallat sámegiela oahpahussii ja muđui oahpahusas. Muitalusat leat buorit vuolggasadjin fáttáid oahpahussii ja maiddái movttiidahttimin ohppiid beroštišgoahtit oahpahusfáttáin. Ođđa fáttá álggaheamis lea vuogas muitalit muitalusa mii čatnasa fáddái. Dalle šaddá lunddolaš ságastallan dan birra ja de lea álkit dasa goallostit eará hárjehusaid, bargguid ja doaimmaid.
Muitalusat lea maiddái ávkkálaččat čohkket ohppiid, gaskohaga skuvlabeaivvis ja dat sáhttet maiddái doaibmat vuoiŋŋasteapmin ja guoimmuheapmin man bokte oahppá juoidá vel lassin. Lea maiddái álkit bidjat oahppi reflekteret muitalusa fáttá birra ja bidjat johtui digaštallama. Muitalusaid geavaheapmi oahpahusas maiddái boktá ohppiid kreativitehta, go sis dávjá šaddá hállu sárgut, ráhkadit govvaráiddu, dahje iežá hutkat muitalusa. Dat sáhttá maiddái boktit hálu geahččalit neaktit muitalusa ja dan bokte de bohtet eará bealit maiddái mielde, nu go lávdi, kostymat, rollat ja neavttašeapmi. Neavttašeapmi hástala ohppiid duostilvuođa. Ja dat sáhttá maiddái ohppiid movttiidahttit earáide muitalit muitalusaid, mii fas ovddida ohppiid ovdanbuktinmáhtu, lohkanvuogi ja jietnageavaheami.
Deháleamos lea liikka ahte muitalusaid ja máidnasiid lohkan ovddida ohppiid lohkanmáhtu, lohkanleavttu ja njuovžilvuođa ja sisdoalloipmárdusa. Lohkanmáhttu lea eaktun oahppamii. Danne berre ge ohppiid logahit nu olu go vejolaš dan rájes go ohppet lohkat . Ulbmil galgá leat ahte juohke oahppi šaddá buorren lohkkin go dalle nagoda oahppi heivehit teavstta osiid alcces ja dasa maid ovdal lea oahppan fáttá dahje ášši birra.
Lohkan dáhpáhuvvá oahppama dihte, muhto maiddái dušše navddašeami dihte. Lohkamis lea stuora ávki ja lohkanmáhtu haga lea váttis birget eallimis. Go máhttá lohkat, de lohkki fuomáša iežas oaivila teavstta birra. Lohkki beassá lohkama dahje teavstta bokte diehtit earáid vásáhusaid ja oaiviliid.
Dávjá oahppis lassána hállu lohkat eambbo dađi eambbo oažžu somás vásáhusaid lohkama bokte. Lea maiddái dehálaš ahte oahppit ohppet lohkat iešguđet láhkái iešguđetlágan teakstamálliid. Nu go muitalusain, de lea jietnageavaheapmi dehálaš go galgá gaskkohagaid neaktit,nugo dakko gokko lea dialoga. Maiddái go leat gelddolaš dahje issoras dáhpáhusat muitalusas, de ferte jiena heivehit nu ahte guldaleaddjái lea somát gullat. Jitnositlohkan hárjehallan lea ávkkálaš.
Grammatihkalaččat sáhttá muitalusaid ja máidnasiid ávkkástallat dan láhkái ahte oahppit sáhttet čilget sániid sisdoalu ja sojahit grammatihkalaččat. Sii ohppet iešguđet sátneluohkáid go besset bargat sániiguin ja doahpagiiguin, nu go sirret sániid. Sii ohppet maiddái ođđa sániid ja árbevirolaš sániid maid geavaheami galggašii deattuhit juohke dáfus. Sii sáhttet oahpahallet čállit sániid ja daid sisdoalu, heivehit sániid grammatihkalaččat. Čállinhárjehallamii leat maiddái muitalusat ja máidnasat ávkkálaččat, go dat addet inspirašuvnna ođđa teavsttaid hutkat. Muitalusaid ja máidnasiid sáhttet rievdadit iežaset fantasiija mielde, hutkat ođđa álgguid ja loahpaid muitalusaide maid lea gullan dahje lohkan.
Morálalaččat ja etihkalaččat lea maiddái ollu viežžat muitalusaid ja máidnasiid muitaleamis. Go dalle beassá reflekteret ja ságastallat morálalaš ja etihkalaš áššiid ja guorahallet nu go mii lea riekta dahje boastut? Mo livčče earelahkkái sáhttit bargat dahje čoavdit ovdamearka dihte váttisvuođa? Maid ieža livčče oahppit válljen bargat, dahje dahkat? Mo livčče buoret bargat? Mat váikkuhusat livčče jus nuo dahje ná livčče bargat ? Reflekteret dákkár gažaldagaid teavstta ektui, bidjá oahppi jurddašit dárkileappot áššiid birra ja nu oahppá jierpmálaččat jurddašit ja čoavdit váttisvuođaid ja hástalusaid beaivválaš eallimis. Dat addá ohppiide vásáhusat earáid vásáhusaid bokte, nu ahte máhttet rievttes mearrádusaid váldit boahtteáiggis. Oahppit šaddet maiddái jurddašit makkár olmmoš son ieš háliida leat servodagas. Muitalusat ja máidnasat oahpahusas hábmejit veahkkin mánáid ja nuoraid buorren servodatlahttun.