Image
Barn som sitter på gulvet og leker med bamse bokstaver.
Árvu

5. Guovttegielatvuohtá gáibiida ovttagielat birrasiid

Gievrras giellamodeallaid mihtu lea oažžut mánáid šaddat produktiiva sámegielagin. Gievrras giellamodeallaid barggadettiin galggašii ásahit nu ovttagielat sámegielat birrasa go fal vejolaš. Dat lea daningo dá lea buoremus vuohki oažžut mánáid šaddat produktiiva guovttegielagiin.

Miehta máilmmi leat lihkostuvvan oažžut minoritehtamánáid šaddat guovttegielagiin. Dán leat olahan earet eará go huksejit ovttagielat birrasiid gos obba áigge geavahit minoritehta giela.  

Lea hui dehálaš ahte mánná beassá vásihit giela dan mađe ahte son beassá vurket eanet sániid iežas sátnevuorkái ja nu šaddat sátnerikkis. Go mánná vásiha giela de son maiddai oahppa dekodet giela struktuvrra. Dat gáibida ahte mánná beassá gullat ja geavahit giela konkrehta oktavuođain, oahppat normála cealkkastruktuvrra, grammatihka ja sojahanminstariid. Mii fertet dahkat ahte lea dárbbašaláš ja ávkkálaš sámástit – vai mánát geain lea reseptiiva giellaipmárdus šaddet produktiiva giellageavaheaddjin. 

Go nanne minoritehtagiela stáhtusa – nu ahte minoritehtagiella dán ovtta giellabirrasis beassá leahkit dat áidna geavahuvvon giella – de ráhkada birrasa mii ovddida produktiiva giellageavaheami. Minoritehtagiella šaddá dehálaš. 

Produktiiva giellahálddašeapmi (språkbeherskelse) = go sihke ipmirda ja hupmá giela
Reseptiiva giellamáhttu/ipmárdus =  go ipmirda giela, muhto ii huma dan 

Govva: Árvu

Ulbmil páhkain

Ulbmil dáinna páhkain lea ahte dii oažžubehtet: 

  • oppalašgova ja ipmárdusa manin mii dárbbašit ovttagielat sámegielat birrasiid.
  • vejolašvuođa digaštallat ovttas movt dii sáhttibehtet ásahit ovttagielat sámegielat birrasiid. 

Ulbmiljoavkkut:

  • Mánáidgárddiid pedagogat ja bargit 
  • Mánáidgárddiid jođiheaddjit 

Doahpagat

Giellaplána 

  • Mearrádusat maid dahkabehtet go bargabehtet gievrras giellaoahpahusmodeallaiguin sáhttet biddjot ásahusa giellaplánii


     

Guovttegielatvuohta gáibida ovttagielat birrasiid

Dás gávnnat filmmaža mas Annika Pasanen ja Ánne-Márge Päiviö muitaleaba guovttegielatvuođa birra. Dáppe gávnnat maiddai suokkardallanbargguid maiguin sáhtát akto dahje ovttas earáiguin bargat.

53 min