Image
Mánná goarttat bustávat ivnnit

1. Faamohks gïelemodellh maanagïertesne

Daennie paahkesne åadtjoeh gïetskebe daejredh magkerh gïelemodellh gååvnesieh jïh mij lea dej ulmie. Åadtjoeh faamohks gïelemodelli bïjre lïeredh, magkerh dah leah, mannasinie mijjieh dejtie daarpesjibie, jïh guktie maahta dejgujmie barkedh.

Dotkeme joe lea guhkiem tjuvtjedamme ahte, gosse unnebelåhkoegïelem lohkehtehtedh dellie joekehth ööhpehtimmievuekieh aaj joekehth illeldahkh vedtieh. Dennie dotkemebarkosne aaj lea goerehtamme magkerh vuekieh dam bööremes gïelemaahtoem buakta, jïh mij lea jïenebe radtjoes vuekien unnebelåhkoegïelem ööhpehtidh. Ovmese lehkien veartenen mietie lea goerehtamme, jïh desnie lea muvhth vuekieh gaavneme maa guktie gåarede hïjvenlaakan gïele-leerehtimmine lyhkesidh. 

Saemiedigkie lea reektehtsem bæjhkoehtamme, Faamohks gïelemodellh (2022,) mij buerkeste guktie faamohks gïelemodellh leah veele saemien tsiehkide sjïehtedamme. Reektehtsen vualkoesijjie lea ahte, daan beajjetje gïelelïerehtimmievuekine gellie maanah eah produktijve gïeleguedtijine sjïdth. Fåantoe daase lea, ihke jienebh maanagïerth jïh skuvlh leah gååjhkedimmiemodellen mietie barkeminie, jïh dïhte hov lea viesjies gïelemodelle. Dan bijre åadtjoeh vielie vuelielisnie lohkedh.
 

Paahken sïsvege
Daennie paahkesne åadtjoeh jienebe lohkedh dej golme gïelemodelli bïjre mah Saepmesne provhkijibie: gååjhkedimmiemodelle, vejtiestimmiemodelle jïh nænnoestimmiemodelle. Paahkesne lea sjïere boelhketjh gusnie gïelemodelli faagevåaromidie gïetskebe buerkiestamme. Jïh mïnngemes åadtjoejidie barkedh aelhkies kaarhtedimmiem tjirrehtidh gusnie goerehtidie mij gïelemodelli mietie lidie daan raajan barkeme.   
 

Gaaltijh: 

Pasanen, Annika, Baal, Berit Anne Bals, Mikkelsen, Inga Lill, Päiviö, Ánne-Marge (2022): Sterke språkmodeller, Sametinget.  https://sametinget.no/aktuelt/rapport-om-sterke-sprakmodeller.21386.aspx

Guvvie: Árvu

Ulmie daej paahkigujmie

Ulmie daej paahkigujmie lea ahte buektiehtidie stuerebe guvviem vuejnedh jïh goerkesem åadtjoejidie:  

  • dej sjïere gïelemodelli bïjre.
  • mij darhkan leah dah faamohks gïelemodellh.
  • mannasinie faamohks gïelemodellh daarpesjibie.

Ulmiedåehkieh

  • maanagïerth gusnie leah saemien jïh saemiengïelen maanah.
  • mmaanagïerteööhpehtæjjah
  • pedagogeles åvtehkh
  • maanagïertebarkijh

Eevtjedibie maanagïerteaajhterh jïh -åvtehkh jïh PPT, ahte faamohks gïelemodellide åehpenadtieh. Eejhtegh jïh jeatjebh gieh vaajtelieh jienebe lïeredh dej faamohks gïelemodelli bïjre aaj maehtieh daan paahken sïsvegem aevhkine utnedh.  
 

Dïejvesh

Gïeleplaane

Dam mam mïeriedidie edtjijidie darjodh mearan lidie dej faamohks gïelemodelligujmie barkeminie, dam aaj maehtiejidie dan råajvarimmien gïeleplaanese bïejedh. 

Saemien maanah tjoeverieh daelie dallah aelkedh saemiestidh!

Bijjiebaakoeh lea filmeste vedtjedovveme “Lïjrehtimmie faamohks gïelemodellide”, gusnie Berit Anne Bals Baal jïh Inga Lill Mikkelsen åenehkslaakan faamohks gïelemodellide buerkiestægan, jïh man åvteste mijjieh dejtie daarpesjibie.

22 min

Faamohks gïelemodelli faagevåarome

Baker, Todal jïh Faamohks gïelemodelli faagedåehkie tjïelkestieh dam faageles våaromem modellide. Daennie boelhkesne maahtah jïenebe dan bïjre lohkedh.

3 min

Faamohks jïh viesjies gïelemodellh Saepmesne

Saepmesne leah golme gïelemodellh: gååjhkedimmiemodelle, nænnoestimmiemodelle jïh vejtiestimmiemodelle. Gååjhkedimmiemodelle lea viesjies gïelemodelle, mearan vejtiestimmie- jïh nænnoestimmiemodelle leah faamohks modellh. Daesnie maahtah jienebe lohkedh dej golme modelli bïjre.

34 min

Nanne sámegielaid ja gullevašvuođadovddu Sápmái

Dán oasis beasat lohkat ákkaid main čalmmustahttet manin gievrras giellamodeallat leat dehálaččat go galgá nannet sámegielaid ja gullevašvuođadovddu sámi servvodahkii.

26 min