Dát sisadno ij la vel jårggåluvvam julevsámegillii.
Image
Oahppi ceggen gieđa Árvu

1. Gievrras giellaoahpahusmodeallat

Dán páhkas beasát eanet oahppat makkár oahpahusmodeallat gávdnojit Sámis. Beasát čiekŋudit gievrras giellaoahpahusmodeallaide ja lohkat manin mii daid dárbbašit.

Dat movt unnitlogu giella oahpahuvvo addá iešguđetge bohtosiid, nu boahtá ovdan dutkamušain mat leat dáhkon. Lea maiddai dutkojuvvon maid sáhttá bargat vai mánát ja nuorat ožžot njuovžilis vugiin buori giellamáhtu unnitlogugielas. Daid dutkamušaid leat čađahan miehta máilmmi ja daid bokte leat ráhkadan buriid modeallaid mat nevvot movt čađahit giellaoahpahusa buoremus lágii mielde. 

Sámediggi lea álmmuhan Gievrras giellamodeallat (2022) raporta mii čilge movt gievrras giellamodeallat leat heivehuvvon sámi kontekstii. Otná oahpahusvuogádagain leat nu oallugat geat eai šatta produktiiva sámegielagat. Dát boahtá das go nu olu mánáidgárddit ja skuvllat čuvvot goaikkanasmodealla, mii lea geahnohis giellaoahpahusmodealla. Daid birra beasát eanet lohkat dás vuollelis. 
 

Páhka sisdoallu
Dán páhkas beasat eanet lohkat dan golmma giellaoahpahusmodealla birra mat geavahuvvojit sámis: goaikkanasmodealla, oamastanmodealla ja nannenmodealla. Dán páhkas leat maid sierra oasážat gos beasat lohkat giellaoahpahusmodeallaid fágalaš vuođu birra, ja manin mii dárbbašit daid modeallaid. Loahpas oažžubehtet bargun čađahit álkes kártema gos iskabehtet makkár oahpahusmodeallaid dii dál čuovvubehtet. 

Guldal áinnas PodCasta Oahppu ii deatte: Giellamodealla
 

Gáldu:

Pasanen, Annika, Baal, Berit Anne Bals, Mikkelsen, Inga Lill, Päiviö, Ánne-Marge (2022): Sterke språkmodeller, Sametinget. https://sametinget.no/aktuelt/rapport-om-sterke-sprakmodeller.21386.aspx 

Govva: Árvu

Ulbmil páhkain

Ulbmil dáinna páhkain lea ahte dii oažžubehtet oppalašgova ja ipmárdusa: 

  • daid iešguđetge giellaoahpahusmodeallaid birra.
  • das mat gievrras giellaoahpahusmodeallat leat
  • das manin mii dárbbašit gievrras giellaoahpahusmodeallaid.

Ulbmiljoavku

  • skuvllat gos leat oahppit geain lea sámegieloahpahus.
  • oahpaheaddjit
  • eará bargit
  • eaiggádat ja jođiheaddjit
  • Ávžžuhuvvo ahte PPT oahpásmuvvá gievrras giellaoahpahusmodeallaide.
  • Váhnemat ja earát geain lea beroštupmi oahppat eanet gievrras giellaoahpahusmodeallaid birra. 
     

Doahpagat

 

Giellaplána

Mearrádusat maid dahkabehtet go bargabehtet gievrras giellaoahpahusmodeallaiguin sáhttet biddjot ásahusa giellaplánii.
 

Sámi mánát fertejit otne juo sámástišgoahtit

Bajilčála lea vižžon filmmas “Láidehus gievrras giellamodeallaide”. Berit Anne Bals Baal ja Inga Lill Mikkelsen muitaleaba oanehaččat gievrras giellaoahpahusmodeallaid birra ja manin mii daid dárbbašit.

42 min

Gievrras giellaoahpahusmodeallaid fágalaš vuođđu

Baker, Todal ja Gievrras giellamodeallaid fágajoavku čilgejit gievrras giellaoahpahusmodeallaid fágalaš vuođu. Dán oasis beasat eanet lohkat dan birra.

13 min

Gievrras ja geahnohis giellaoahpahusmodeallat Sámis

Sámis leat golbma giellaoahpahusmodealla: Goaikkanasmodealla, nannenmodealla ja oamastanmodealla. Goaikkanasmodealla lea geahnohismodealla, ja oamastan- ja nannenmodeallat leaba gievrrasmodeallat. Dás beasat eanet lohkaid dán golmma giellaoahpahusmodealla birra.

35 min

Nanne sámegielaid ja gullevašvuođadovddu Sápmái

Dán oasis beasat lohkat ákkaid main čalmmustahttet manin gievrras giellamodeallat leat dehálaččat go galgá nannet sámegielaid ja gullevašvuođadovddu sámi servvodahkii.

26 min