Jus oahppit galget šaddat doaibmi guovttegielagiin, de gáibiduvvo ahte sis lea nanu ovttagielat minoritehtagielat oahppanarena. Dát mearkkaša ahte skuvllas fertejit láhčit saji sámegillii. Jus skuvllas leat eanas sámegielat oahppit, čielga sámi profiila ja iežaset lokálat sámegielagiidda, de lea dát ášši čielggaduvvon. Muhto, jus skuvllas eai leat eanas sámegielat oahppit, muhto sámegielat luohkat ja soames sámi oahppi, de sáhttá šaddat hástalussan ásahit sámegielat gielladomeanaid ja giellabesiid. Hástalusat sáhttet čuožžilit jus birrasis bohtet reakšuvnnat dahje jus čuožžilit praktihkalaš hástalusat go galgá čađahit giellabargguid.
Dákkár čuoččuhusat...
“Sámegiela lea nu váttis oahppat”
“Sámegillii ja dárogillii šaddá láhčit liikka stuora sajiid vai mánát šaddet guovttegielagiin”
“Sii bohtet ráhčat skuvllas jus eai oahpa dárogiela”
... sáhttet leat jáhkehahtti, muhto sihke dutkamušat ja vásáhusat duođaštit ahte diekkár čuoččuhusat njeidet minoritehtagielaid sajádaga. Čuoččuhusat sáhttet váikkuhit ja báidnit sihke giellaguoddi ja giellagaskkusteaddji guottuid iežaset gillii. Go giellaguoddit ja giellagaskkusteaddjit šaddet eahpesihkkarat, de sáhttá dat mielddisbuktit eahpesystemáhtalaš bargovugiid skuvllas ja oahppanbirrasa mii ii atte ohppiide doarvái buori sámegiel giellamovttiidahttima.
Danin sáhttá leat ávkkálaš suokkardallat makkár guottut ja bargovuogit din skuvllas leat, ja ásahit álkes ja čielga mihttomeriid. Fertebehtet gávnnahit makkár metodaid, strategiijaid ja bargovugiid galgabehtet geavahit vai olahehpet mihtu.
Váikke skuvla lea 100% sámegielat, de oahppi aŋkke ii vásit sámegiela earretgo 50% dan áiggis go lea gozuid alde. Nubbi 50% áiggis lea dávjá váikkuhuvvon dan servvodagas mas oahppi eallá, su astoáiggedoaimmain, stoahkamin, spealuin, TV ja medias, gos dávjjimusat geavahuvvojit eará gielat.
Dán áigge ožžot juo smávva mánát olu vásáhusaid elektrovnnalaš rusttegiid bokte dego dihtordulbosiid (nettbrett) ja telefovnnaid. Astoáiggis mánát spellet olu spealuid ja stohket majoritehtagillii. Dát stoahkan- ja speallanarenat leat ovdánahttojuvvon dainna vugiin ahte dat stimulerejit sihke oahppama, nákcema ja progrešuvnna. Nu mánáide fállojuvvo olles máilbmi mas lea “oaidnemeahttun” giellaoahpahus maid mii rávisolbmot sáhttit veahá badjelgeahččat go galgat rehkenastit man olu dihto gielain mánát gullet. Go galgá gilvalit dainna “oaidnemeahttun” giellaoahpahusain, de lea earenomáš dehálaš muitit man dehálaš lea addit doarvái ja máŋggabealat giellastimuliija skuvllas vai nákce balanseret váikkuhusa mii boahtá dan “oaidnemeahttun” giellaoahpahusas.
Movt bargat dáinna gealbopáhkain
Go bargá dáinna gealbopáhkain, de galgá suokkardallamiid ja ságastallamiid bokte fuomášuhttit man dihtomielalaččat bargit ja jođiheaddjit leat iežaset guottuin gillii. Barggadettiin dáinna gealbopáhkain galgabehtet oažžut bagadusa das movt ráhkadit stivrendokumeanttaid ja bargoplánaid main buorit guottut dorjot buriid bargovugiid. Gelbbolašvuođalokten ja fágalaš digaštallan fáttáid ja fáktoriid birra mat váikkuhit sávatkeahtes guottuid, sáhttet addit buriid reaidduid movt olmmošlaččat dustet ja vástidit čuoččuhusaid ja myhtaid maid sáhttit gullát ja vásihit. Dát sáhttá addit oadjebasvuođa ja fuomášumi dan mávssolaš barggus mainna bargat.
Govva: Árvu