Jus mánát galget šaddat doaibmi guovttegielagiin, de gáibiduvvo ahte sis lea nanu ovttagielat minoritehtagielat oahppanarena. Dát mearkkaša ahte mánáidgárddis fertejit láhčit saji sámegillii. Jus mánáidgárdi lea sámi mánáidgárdi mas lea čielga sámi profiila ja mas leat iežaset lokálat, de lea dát ášši čielggaduvvon. Jus ii leat čielga sámi mánáidgárdi, muhto mánáidgárdi mas lea sámi ossodat dahje sámegielat mánát, de sáhttá šaddat hástalussan ásahit sámegielat gielladomeanaid. Hástalusat sáhttet čuožžilit jus birrasis bohtet reakšuvnnat dahje jus čuožžilit praktihkalaš hástalusat go galgá čađahit giellabargguid.
Dákkár čuoččuhusat...
• “Sámegiela lea nu váttis oahppat”
• “Sámegillii ja dárogillii šaddá láhčit liikka stuora sajiid vai mánát šaddet guovttegielagiin”
• “Sii bohtet ráhčat skuvllas jus eai oahpa dárogiela”
... sáhttet leat jáhkehahtti, muhto sihke dutkamušat ja vásáhusat duođaštit ahte diekkár čuoččuhusat njeidet minoritehtagielaid sajádaga. Čuoččuhusat sáhttet váikkuhit ja báidnit sihke giellaguoddi ja giellagaskkusteaddji guottuid iežaset gillii. Go giellaguoddit – ja gaskkusteaddjit šaddet eahpesihkkarat, de sáhttá dat mánáidgárdeoktavuođas mielddisbuktit eahpesystemáhtalaš bargovugiid ja oahppanbirrasa mii ii atte mánáide doarvái buori sámegiel giellamovttiidahttima. Danin sáhttá leat ávkkálaš suokkardallat makkár guottut ja bargovuogit din mánáidgárddis leat, ja ásahit álkes ja čielga mihttomeriid. Fertebehtet gávnnahit makkár metodaid, strategiijaid ja bargovugiid galgabehtet geavahit vai olahehpet mihtu.
Váikke mánáidgárdii lea 100% sámegielat, de mánná aŋkke ii vásit sámegiela earretgo 50% dan áiggis go lea gozuid alde. Nubbi 50% áiggis lea dávjá váikkuhuvvon dan servvodagas mas mánná eallá, su astoáiggedoaimmain, stoahkamin, spealuin, TV ja medias, gos dávjjimusat geavahuvvojit eará gielat.
Dán áigge ožžot smávva mánáidgárdemánát olu vásáhusaid elektrovnnalaš rusttegiid bokte dego dihtordulbosiid (nettbrett) ja telefovnnaid. Astoáiggis mánát spellet olu spealuid ja stohket majoritehtagillii. Dát stoahkan- ja speallanarenat leat ovdánahttojuvvon dainna vugiin ahte dat stimulerejit sihke oahppama, nákcema ja progrešuvnna. Nu mánáide fállojuvvo olles máilbmi mas lea “oaidnemeahttun” giellaoahpahus maid mii rávisolbmot sáhttit veahá badjelgeahččat go galgat rehkenastit man olu dihto gielain mánát gullet. Go galgá gilvalit dainna “oaidnemeahttun” giellaoahpahusain, de lea earenomáš dehálaš muitit man dehálaš lea addit doarvái ja máŋggabealat giellastimuliija mánáidgárddis vai nákce balanseret váikkuhusa mii boahtá dan “oaidnemeahttun” giellaoahpahusas.
Movt bargat dáinna gealbopáhkain
Go bargá dáinna gealbopáhkain, de galgá suokkardallamiid ja ságastallamiid bokte fuomášuhttit man dihtomielalaččat bargit ja jođiheaddjit leat iežaset guottuin gillii. Barggadettiin dáinna gealbopáhkain galgabehtet oažžut bagadusa das movt ráhkadit stivrendokumeanttaid ja bargoplánaid main buorit guottut dorjot buriid bargovugiid. Gelbbolašvuođalokten ja fágalaš digaštallan fáttáid ja fáktoriid birra mat váikkuhit sávatkeahtes guottuid, sáhttet addit buriid reaidduid movt olmmošlaččat dustet ja vástidit čuoččuhusaid ja myhtaid maid sáhttit gullát ja vásihit. Dát sáhttá addit oadjebasvuođa ja fuomášumi dan mávssolaš barggus mainna bargat.
Govva: Árvu