Organiseret sámegielat gielladomeanaid dárogielat skuvlabirrasis
Go galgá organiseret ovttagielat sámegielat birrasiid dakkár sajiin gos dárogiella dávjjimusat vuoitá, de gáibiduvvo eará lahkoneapmi go sámegielat birrasiin. Dat lea hui gáibideaddji ealáskahttit sámegiela institušuvnnain (skuvllain) gos dárogiella dominere. Dakkár diliin ferte hukset dahje ásahit sámegielat birrasiid, dahje domeanaid nu movt Todal gohčoda daid (Todal, 2007: 61-79). Samisk språk i Svahken sijte raporttas son čállá ná:
«På éin måte var oppdelinga i ulike språkdomene i barnehagen meir krevjande enn om heile barnehagen hadde vore eitt sørsamiskspråkleg domene. Viss heile barnehagen hadde vore eitt domene, ville alle ha snakka sørsamisk på sitt nivå med alle over alt og heile tida.» (Todal, 2007: 62).
Sámegiel jorgalus:
«Muhtin láhkai juohkin iešguđetge gielladomeanaide lei eanet hástaleaddji go dilli mas olles mánáidgárdi livččii leamašan okta lullisámegielat domeana. Jus olles mánáidgárdi livččii leamašan okta gielladomeana, de buohkat livčče sámástan buohkaiguin iežaset máhtu vuođul geažos áigge.» (Todal, 2007: 62).
Dás namuhuvvo mánáidgárdi, muhto dávjá lea lihka gáibideaddji dahje hástaleaddji skuvllas. Domeanat leat definerejuvvon báikin dahje latnjan gos dušše sámástuvvo. Bargit sámástit, obba áigge sámástuvvo ja čađahuvvojit doaimmat sámegillii. Dá leat guovddáš gažaldagat maid berre čielggadit go ovttagielat sámegielat domeanaid galgá ásahit:
- Báiki: Makkár baikit ja lanjat galget leat ovttagielat sámegielat birrasat?
- Olmmoš: Gii dahje geat galget čađat sámástit? Máhttetgo buohkat sámegiela? Movt dan čoavdit jus/go eai buohkat máhte ja ipmir sámegiela?
- Áigi: Goas galgá sámástit?
- Aktivitehtat/doaimmat: Makkár doaimmaid oktavuođas galgá sámástit? (Maiddai dain eará domeanain go dain ovttagielat sámegielat domeanain, gos čađat sámástuvvo, nugo dain oktasaš areálain gos sihke sámástit ja dárustit) Árbevirolaš sámegielat doaimmat leat maid oassin skuvlla mandáhtas, ja daid oktavuođas livččii lunddolaš sámástit.
- Obbalaš input dahje sámegielvásáhus: Dát ferte árvvoštallojuvvot go gievrras giellamodeallaid galgá organiseret. Organiseren galggašii láhččojuvvot nu ahte oahppit besset sihke gullát ja geavahit sámegiela unnimusat beali dan áiggis go leat skuvllas. Ideála livččii dieđusge ahte oahppit besset measta obba áigge geavahit ja gullat sámegiela go leat skuvllas.
- Resursaplánen organisatuvrralaš dásis, go čuovvu skuvlla mandáhta ja mihttomeari: Leatgo doarvái sámegielat bargit ja oahpaheaddjit? Gii galgá bargat guhtege gielain/gillii? Dárbbašitgo mii liige resurssaid go bargat sámegielat doaimmaiguin? Makkár dárbbut kompetánsaloktendárbbut leat din skuvllas?
Suokkardallangažaldagat:
- Jurddaš skuvlla perspektiivvas!
Manin jáhkát Todal čállá:
«Muhtin láhkai juohkin iešguđetge gielladomeanaide lei eanet hástaleaddji go dilli mas olles mánáidgárdi livččii leamašan okta lullisámegielat domeana.»
- Mii sáhttá dávjá dáhpáhuvvat jus sámegiella ja dárogiella geavahuvvoba seamma domeanas, go ohppiin lea dárogiella ruovttugiellan?