Skuvlagirjerájus váikkuha ohppiid lohkama

Image

Skuvlagirjerájus lea oahppanarena mii lea veahkkin ovddidit ohppiid lohkanberoštumi, buriid lohkandáidduid ja kritihkalaš jurddašeami. Skuvlagirjerájus galgá heivehuvvot skuvlii ja leat olámuttus ohppiide skuvlaáiggis, nu ahte dat lea integrerejuvvon oassin skuvlla oahpahusdoaimmain ja plánain ja ahte dan sáhttá aktiivvalaččat geavahit oahpahusas. Vai buot buoremusat galgá sáhttit ávkkástallat skuvlagirjerádjosis, de ferte leat buorre ovttasbargu gaskal oahpaheddjiid ja skuvlagirjerájusbargi.  

Vai buot mánát ja nuorat galget oaččut vejolašvuođa beroštišgoahtit lohkamis, de mii fertet láhčit dili nu ahte sii besset oahpásnuvvat iešguđetlágan girjjálašvuhtii ja fuolahit ahte dat ovdanbuktojuvvo nu ahte geasuha sin. Eai buot mánáin ja nuorain leat girjjit iežaset ruovttuin, eaige buot mánát ja nuorat beasa fitnat girjerádjosis astoáiggis. Danin lea earenoamáš deaŧalaš fállat iešguđetlágan girjjálašvuođa mánáide go leat mánáidgárddis ja skuvllas.

Mii fertet oahppat fállat mánáide ja nuoraide girjjálašvuođa man fáddán lea juoga maid sii dovdet dahje mas beroštit. Oahpes áššiid birra lea suohttasit ja eanet geasuheaddji lohkat go amas áššiid birra. Mánáid ja nuoraid iežaset beroštumit sáhttet boktit sáhkkiivuođa ja motivašuvnna lohkat girjjiid juste dáid fáttáid birra. Nugo girjjálašvuohta lagasolbmuid dahje oahpes báikkiid birra, ohppiid astoáigedoaimmaid birra dahje ohppiid jiellat filmmaid birra.  

Skuvlagirjerájus ja oahpaheaddjit galget čájehit bálgá girjjálašvuođa girjás máilbmái. Dás oaivvilduvvo ahte dii čájehehpet dan variašuvnna mii gávdno girjjálašvuođas. Oahppit fertejit diehtit ahte sii sáhttet válljet maid háliidit lohkat, ovdamearkka dihte sárgojuvvon govvaráidduid, čáppagirjjálašvuođa, fikšuvnna, fáktagirjjiid ja bargobagadusgirjjiid. Oahppit galget maid sáhttit muhtomin válljet iešguđetlágan hámiid, nugo bábergirjjiid, e-girjjiid ja jietnagirjjiid. Mánáin ja nuorain ferte leat girjjálašvuohta olámuttos, vai álkit sáhttet gávdnat lohkamuša mii geasuha sin. Dát lea erenoamáš dehálaš ohppiide geat lohket unnán dahje geain lea unnán jáhkku dasa ahte duođaid gávdnojit girjjit maid háliidit lohkat.

Skuvlagirjerádjosa hábmen

Image

Anton Birger Stensholdt barggai guhká sihke oahpaheaddjin ja earenomášpedagogan. Son beroštii ohppiid lohkamis ja danin álggahii lohkanhárjehallanprošeavtta skuvllas gos barggai. Dainna son lihkostuvai hui bures!  
Su vuođđojurdda lei hábmet skuvlagirjerádjosa nu ahte dat sáhtii doaibmat hárjehallanarenan sihke lohkamii ja oahppamii. Dá leat su ávžžuhusat:

1. Ieš dat latnja gos skuvlagirjerájus lea berre leat stuoris, čuovgat ja ráfálaš, ja doppe berre leat buorre sadji lágidit iešguđet lágan oahpahusdoaimmaid.
2. Variašuvdna das movt bordá ja čájeha girjjiid: Sihke girjehildut, muhto maiddai girjegássat.  
3. Ane muittus ahte oahppit ja mánát liikojit iešguđetge ládje čohkkát logadettiin. Muhtiimat liikojit čohkkát stuoluin, earát liikojit veallat láhttis, muhtimat liikojit beavdeguoras lohkat, earát fas soffás dahje boalstariid alde.  
4. Buorre jus leat bargobeavddit maid sáhttá sirddašit, go de besset oahppit bargat sihke iešheanalaččat ja joavkkuin.  
5. Rádjat eret daid girjjiid mat eai geasut ohppiid, mat leat hui boarrásat ja gollan.  
6. Ohcat sadjagassii girjjiid maid lea álki lohkat. Dain sáhttet leat olu govat ja čála maid lea álki ja geahpas lohkat.  
7. Láhčit dili nu ahte oahppit besset lohkat seamma girjji ja dasto maŋŋel ovttas árvvoštallat girjji ja ságastallat girjji birra.  

Gáldut: 
https://www.utdanningsnytt.no/dysleksi-lesevansker-lesing/skolebiblioteket-som-et-lesetreningssenter/383403  
https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/sammen-om-lesing.-leselyststrategien-2024-2030/id3040859/?ch=6  

Govva: Ørjan Marakatt Bertelsen