Dihtomielalaš giellageavaheapmi mánáidgárddis

Dihtomielalaš giellageavaheapmi ja organisatuvrralaš eavttut leat vuođđun gievrras giellamodeallaid bargovugiide. Dán oasis mii geahččat dárkileappot dihtomielalaš giellapráksisiid.  

Dihtomielalaš giellageavaheapmi lea go dihtomielalaččat bargá vai:

1. ásahuvvojit čielga sámegielat birrasat, gos rávisolbmot dihtomielalaččat sámástit, ja nu jorgalit mánáid giellageavaheami dárogielas sámegillii.
2. mánát álget sámástit ja dađistaga maiddai čálligohtet sámegillii, sihke plánejuvvon doaimmaid oktavuođas ja maiddai spontánalaččat.  

Juohke rávisolbmos ferte leat diđolašvuohta:

• iežas giellageavaheamis
• das movt su giellaválljen váikkuha mánáide.
• das ahte son lea giellaovdagovvan mánáide. 

Lea dehálaš ahte diehtibehtet: 

• das makkár gielladuogáš mánáin lea.
• mánáid ja bargiid systemáhtalaš giellaválljemiid váikkuhusa birra.
• plánejuvvon gielladoaimmaid birra, ja leatgo dat heivvolaččat gielalaš ulbmiliid ektui  
• gielalaš fálaldagaid birra mat sáhttet leat doarjjan mánáide, pedagogaide ja bargiide.
• das man dehálaš lea čalmmustahttit sámegiela ja oažžut dan oidnosii buot arenain mánáidgárddis, earret eará šiltemiid ja čállosiid bokte.
• ságastallamiid giela ja giellaválljemiid birra, gos dehálaš mearrádusat leat dahkkon ja čilgejuvvon mánáidgárddi giellaplánas.   

Mánáid giellamáhtu ja giellageavaheami galgá jeavddalaččat árvvoštallat. Jus fálaldat ii doaimma nugo lei jurddašuvvon, de galgá mánáidgárdi organisereneavttuid ja giellageavahemiid buoridit.  

Dihtomielalaš giellageavaheapmi lea dehálaš buot giellamodeallain 

Gievrras giellaoahpahusmodeallaid bokte ásahuvvo dihtomielalaš giellageavaheapmi go ásaha sámegielat birrasiid. Dainna lágiin mánáin šaddá dárbu sámástit. Jus dárogiela geavaha veahkkegiellan, de sáhttá olles ságastallan jorgásit dárogillii. Nu mánná ii oaččo vejolašvuođa geahččalit sámegillii gulahallat ja ovdanbuktit iežas jurdagiid. Jus šaddá dáhpin jorgalit ságastallama dárogillii go oahppi ii fuobmá sámegielat sáni, de su sámegiella ii beasa ovdánit. 

Dihtomielalaš giellageavaheami bokte rávisolmmoš stivre ságastallama ja nu maid máná giellageavaheami. Go rávisolmmoš bidjá čielga gáibádusaid ahte suinna galgá sámástit, de mánát maid fuobmájit dáid gáibádusaid. Dát metoda gáibida dieđusge ahte mánát ipmirdit sámegiela bures dahje muhtin muddui, ja ahte sii nákcejit goit veahá hupmat sámegiela. Dat mearkkaša maid ahte mánát geain lea dárogiella ruovttugiellan, fertejit beassat gulahallat iežaset gielalaš eavttuid mielde, mii sáhttá gáibidit veahá heiveheami sidjiide.
 

Gáldu

Pasanen, Annika, Päiviö, Ánne-Marge, Baal Berit Anne Bals ja Mikkelsen, Inga Lill Sigga 2022: Gievrras giellamodeallat. Sámediggi.