Sámegieloahpahus ja -fálaldat profešonaliserejuvvon ja institušonaliserejuvvon
Gievrras giellamodeallat leat vuođđuduvvon máilmmiviidosaš dutkamiin ja vásáhusain. Nannen- ja oamastanmodeallat addet strukturerejuvvon ja mearrediđolaš lahkoneami giellaoahpahussii, go dain leat čielga mihtut, metodat, das lea jotkkolašvuohta ja dássedis árvvoštallan giellafálus ja gielalaš bohtosiiguin. Dát addá bargiide reaidduid maid dárbbašit vai liikostuvvet giellabargguin ja mat sihkkarastojit kvalitehta giellafálus ja giellaoahpahusas.
Suomabeal Sámis leat guhkit áigge juo dihtomielalaččat bargan gievrras giellamodeallaiguin. Doppe leat institušonaliseren giellafálu, ja dat lea buktán hirbmat buriid bohtosiid. Sii leat ásahan sierra ovttagielat sámegielat birrasiid ja leat dihtomielalaččat bargat giellageavahemiin. Go leat institušonaliseren giellafálu, de leat ásahan jotkkolašvuođa dasa mii čuovvu mánáidgárddis gitta gerget skuvlavázzimin. Sis lea fásta ruhtadeapmi ja geavahit maid gielladiđolašvuođa plánedettiin ja go čuovvolit iežaset bohtosiid. Gievrras giellamodeallaid fágajoavku čállá ná iežaset raporttas (Pasanen & earát 2022:14):
«Nannenmodealla ovdánahttin ja sajáidahttin institušuvnnalaš dásis olles Sámis lea hui dehálaš sámegielat mánáid ja bearrašiid giellarivttiid geahččanguovllus ja olles sámegielaid boahttevuođa dihte»
Gievrras giellamodeallat sáhttet čuovvut dála mánáidgárddi rámmaplána ja skuvlla oahppoplánaid
Gievrras giellamodealla sáhttá bidjat johtui go čuovvu dálá mánáidgárddi rámmaplána ja skuvlla oahppoplánaid. Vuogit maid mánáidgárdeoahpaheaddjit ja oahpaheaddjit geavahit giellafálaldagas ja -oahpahusas bohtet rievdat dan mielde leago mánáid- ja ohppiidjoavkkus sámegiella vai dárogiella ruovttugiellan ja movt mánáid- ja ohppiidjoavku muđui lea oktii biddjon, vaikke čuovvu oamastan- dahje nannenmodealla (Todal 2021).
Gáldut:
Pasanen & earát 2022: Gievrras giellamodeallat. Sámediggi.
Todal, Jon (2021) : Notat om sterke og svake tospråklege opplæringsmodellar til bruk i SáMOS-prosjektet. Almmutkeahtes artihkal.