Organisatuvrralaš eavttut gievrras giellaoahpahusmodeallaid sisafievrrideamis

Lea skuvlaeaiggáda ovddasvástádus láhčit dili nu ahte sáhttá geavahit gievrras giellaoahpahusmodeallaid skuvllas, vai oahppit šaddet produktiivvalaš sámegielagin. Dat mielddisbuktá ahte ferte organiseret skuvlafálaldaga nu ahte sámegiella geavahuvvo sihke gulahallan- ja oahpahusgiellan skuvllas.  

Ovddasvástádus mielddisbuktá ahte galgá:  

• ráhkadit guhkesáigásaš ja ollislaš plánaid ohppiid giellaovdáneapmái, mat čuvvot olles mánáidgárdeáigodaga ja vuođđoskuvlaáigodaga.  
• čielggadit geain lea ovddasvástádus skuvlla sámegieloahpahusas ja fálaldagas. Soapmásis bajit dásis galgá leat váldoovddasvástádus ja dat galgá boahtit ovdán su virgečilgehusas. Dát ovddasvástádus ii galgga gahččat váhnemiidda iige ovttaskas bargái - dasa galget leat čielga struktuvrrat.  
• fuolahit giellafálaldaga kontinuitehta, amaset sámegielat oahppit vásihit giellaattrišuvnna.  
• vuoruhit rekrutterema, ráhkadit rekrutterenplánaid ja virgádit doarvái sámegielat oahpaheddjiid ja bargiid. Lea dárbu virgádit eanet oahpaheddjiid ja bargiid ohppiidloguid ektui go mii lea dábálaš pedagoganorbma, vai giellanannenbargu lihkostuvvá. Lea earenomáš dehálaš bargat gielain sirdimiid oktavuođas, maŋŋel luomuid ja dilálašvuođain gos eará gielat dominerejit, vai nákce jorgalit ja doalahit gulahallama sámegillii.  
• vuoruhit gievrras giellaoahpahusmodeallaid gelbbolašvuođaloktema gielladiđolaš geavadiiguin ja ságastallanstrategiijaiguin. Bargiin sáhttá leat dárbu háhkat gelbbolašvuođaloktema sámegielas, sámi pedagogihkas, sámi fáttáin ja sisdoaluin.  
• sihkkarastit ruhtadeami gievrras giellamodeallafálaldahkii.  
• Norgga dahje dárogielat skuvllain ferte ásahit sierrá sámegielat birrasiid, arenaid ja aktivitehtaid sihke olggobeale skuvlla ja skuvllas.  
• čalmmustahttit sámegiela skuvllas earret eará šilttaid, plakáhtaid, govaid ja dáidagiid bokte.  
• atnit rievttes doahpaga dan fálaldaga birra mii addo, vai buohkat, maiddai váhnemat, dihtet makkár fálaldagas lea sáhka. Muitalit leago ovdamearkka dihte nannenmodealla, oamastanmodealla vai goaikkanasmodealla man bokte oahppit ožžot sámegieloahpahusa, ja muitalit movt válljejuvvon modealla váikkuha máná sámegielovdáneapmái.  
• fátmmastit váhnemiid ja sámi lagasbirrasa oahpahussii. Geavahit searvelatnjabargovuogi.  
• fátmmastit váhnemiid diehtojuohkima, plánema, čađaheami ja árvvoštallamiid oktavuođas

Suokkardallan:

Geavat skovi maid gávnnat dás vuollelis, go deaddilat nedlastninger.  

1. Mana čuoggáid čađa ja čilge oanehaččat mii guoská din ásahussii.  
2. Mainna berrebehtet viidáset bargat?  
3. Mii berrešii dárkileappot čilgejuvvot din giellaplánas?    

Ressurša

Skovvi: Organisatuvrralaš eavttut

Gáldu

Pasanen, Annika, Päiviö, Ánne-Marge, Baal Berit Anne Bals ja Mikkelsen, Inga Lill Sigga 2022: Gievrras giellamodeallat. Sámediggi.