Dát sisadno ij la vel jårggåluvvam julevsámegillii.
Image
Illustrasjon av tre snakkebobler.
Gunnlaug Ballovarre

7. Oamastanmodealla

Sámis leat guokte gievrras giellamodealla anus. Oamastanmodealla lea okta dain. Dát giellamodealla adno ohppiiguin geain lea dárogiella (riikagiella) ruovttugiellan.

Mihttun sámegieloahpahusas ja fálaldagas lea ahte oahppit galget oahppat sámegiela ja šaddat produktiiva sámegielagiin. Oahppit leat produktiiva sámegielagat go lunddolaččat válljejit sámástit buot dilálašvuođain. Gievrras giellamodeallat, sihke oamastan- ja nannemodealla, leat dat beaktileamos vuogit olahit dán mihtu. Giellamodeallat leat reaiddut maid bokte giellaoahpahus oažžu čielga mihtuid, heivehuvvon metodaid ja dát váikkuhit dasa ahte organisatuvrralaš eavttut, diđolaš giellageavaheapmi ja ohppiid gielalaš bohtosat árvvoštallot. Buot dát bealit dahket ahte giellaoahpahus oažžu struktuvrra ja šaddá mearrediđolaš. Váldoerohus oamastan- ja nannenmodeallas lea ohppiid ruovttugiella. Dát giellamodeallat gáibideaba goabbatge metodaid maid vuođul bargá. 

Dán gealbopáhkas beasat eanet lohkat movt bargat oamastanmodeallain, ja movt oamastanmodealla sáhttá doaibmat sihke dievaslaš giellalávgumiin ja oasseáigásaš giellalávgumiin. 

 

Ulbmil páhkain

Ulbmil páhkain lea ahte dii:

  • oahppabehtet eanet oamastanmodealla birra ja makkár ulbmiljoavkkuide dan sáhttá geavahit. 
  • beassabehtet ságastallat ja čielggadit geavahehpetgo oamastanmodealla, ja movt dii siskkáldasat sáhttibehtet ovdánahttit oamastanmodealla. 
  • oažžubehtet rávvagiid movt geavahit oamastanmodealla go ohppiin leat iešguđetge gielladuogážat. 

Ulbmiljoavkkut:

  • Servvodagas: guovllut gos sámegielsirdin buolvvaid gaskka ii leat doaibman. Guovllut gos lea dárbu ealáskahttit sámegielaid.
  • Joavko- dahje ovttaskas olbmo dásis: Oahpaheaddjit geain leat oahppit geain lea dárogiella (riikagiella) ruovttugiellan, dahje geat fertejit “ođđasit oahppat” sámegiela, go eai leat guhkesáigái gullán sámegiela. 

Doahpagat

Tearbmalisttu mas dehálaš doahpagat.

Giellaplána

Mearrádusat maid dahkabehtet sáhttet biddjot ásahusa giellaplánii.

Teach the children to speak the language

Sitáhta dajai Darrell Robes Kipp, ja dát čujuha áibbas konkrehta masa ferte bidjat fuomášumi go galgá eamiálbmot ja unnitloguálbmot mánáide ja ohppiide oahpahit giela, vai sii šaddet guovttegielagiin.

30 min

Oamastanmodealla skuvllas

Vuosttáš páhkas besset lohkat oamastanmodealla birra . Dat lea okta dain guovtti gievrras giellamodeallain mat leat Sámis. Dán oasis beasat eanet oahpásnuvvat dasa movt skuvllas sáhttá bargat oamastanmodeallain.

45 min

Movt álggahit oamastanmodealla barggu

Dán oasis čilget movt dii sáhttibehtet álggahit ja boahtit johttui oamastanmodealla bargguin. Dii lehpet juo bargan máŋggain gealbopáhkain mat leat relevánta dan bargui. Maiddai dat guokte maŋemus gealbopáhka, ságastallanstrategiijat ja giellaplánen, leat maid relevánttat go bargabehtet oamastanmodeallain.

100 min